ทันเอไอ

งานวิจัย Microsoft Research ชี้ความมั่นใจใน GenAI ทำพนักงานใช้ความคิดเชิงวิพากษ์ลดลง

งานวิจัยจาก Microsoft Research เผยผลสำรวจพนักงานผู้มีความรู้พบว่า ยิ่งเชื่อมั่นในระบบปัญญาประดิษฐ์มากเท่าไร ความพยายามในการใช้ความคิดเชิงวิพากษ์ยิ่งลดลงเท่านั้น

ไมโครซอฟท์ รีเสิร์ช (Microsoft Research) เผยแพร่งานวิจัยในหัวข้อ "The Impact of Generative AI on Critical Thinking: Self-Reported Reductions in Cognitive Effort and Confidence Effects From a Survey of Knowledge Workers" ซึ่งตีพิมพ์ในรายงานการประชุมวิชาการ ซีเอชไอ คอนเฟอเรนซ์ ออน ฮิวมัน แฟกเตอร์ส อิน คอมพิวทิง ซิสเทมส์ (CHI Conference on Human Factors in Computing Systems หรือ CHI '25) เมื่อเดือนเมษายน 2025 โดยมี ฮ่าว-ผิง (แฮงค์) หลี่ (Hao-Ping (Hank) Lee) และคณะเป็นผู้วิจัย

งานชิ้นนี้ได้ทำการสำรวจกลุ่มตัวอย่างที่เป็นพนักงานที่มีความรู้ (Knowledge Workers) จำนวน 319 คน โดยมีการรวบรวมตัวอย่างการใช้งาน เจเนอเรทีฟ เอไอ (Generative AI) จริงรวมทั้งสิ้น 936 ตัวอย่าง เพื่อศึกษาผลกระทบของการใช้เทคโนโลยีต่อกระบวนการคิดวิเคราะห์ของมนุษย์ในสภาพแวดล้อมการทำงานจริง

ผลการศึกษาพบประเด็นสำคัญว่า ในขณะที่ความมั่นใจในตนเองของผู้ใช้งานมีส่วนช่วยกระตุ้นกระบวนการคิดเชิงวิพากษ์ (Critical Thinking) ให้เกิดขึ้นได้ แต่ในทางกลับกัน ความมั่นใจที่มีต่อระบบปัญญาประดิษฐ์ (Confidence in GenAI) กลับมีความสัมพันธ์เชิงลบกับการใช้ความคิดเชิงวิพากษ์ ซึ่งสะท้อนว่าผู้ใช้อาจใช้ความพยายามทางปัญญา (Cognitive Effort) ลดลงเมื่อพึ่งพาคำตอบจากระบบ

อย่างไรก็ตาม งานวิจัยระบุด้วยว่าปัญญาประดิษฐ์ไม่ได้ทำให้กระบวนการคิดวิเคราะห์หายไปทั้งหมด แต่เป็นการเปลี่ยนรูปแบบไป โดยเปลี่ยนผ่านจากการคิดวิเคราะห์แบบเดิมไปสู่การทำหน้าที่ตรวจสอบข้อมูล (Verification) การบูรณาการคำตอบจากหลายแหล่ง (Integration) และการบริหารจัดการงานหรือดูแลความถูกต้อง (Stewardship) มากยิ่งขึ้น