นักเขียนโวยสำนักพิมพ์ฮุบเงินเยียวยา AI ค่าย Anthropic เกินสัดส่วน
กลุ่มผู้เขียนหนังสือรวมตัวคัดค้านสำนักพิมพ์และตัวแทนลิขสิทธิ์ที่พยายามเรียกร้องส่วนแบ่งเงินเยียวยาจากบริษัทปัญญาประดิษฐ์ Anthropic ในสัดส่วนที่เกินจริง
ประเด็นข้อพิพาทกำลังร้อนแรงในวงการวรรณกรรม เมื่อผู้เขียนหนังสือจำนวนมากออกมาโต้แย้งว่า สำนักพิมพ์และตัวแทนลิขสิทธิ์ (Literary Agents) กำลังพยายามเข้ามารับส่วนแบ่งจากเงินเยียวยากรณีการละเมิดลิขสิทธิ์ของ Anthropic (แอนโทรปิก) มูลค่า 1.5 พันล้านดอลลาร์ ในสัดส่วนที่ไม่เป็นธรรม
ปัญหาหลักเกิดขึ้นจากการที่สำนักพิมพ์บางแห่งเรียกเก็บส่วนแบ่งในผลงานที่สิทธิ์การตีพิมพ์ได้ถูกส่งคืนกลับมาเป็นของผู้เขียนแล้ว (Rights-reverted works) รวมถึงกรณีที่ตัวแทนลิขสิทธิ์พยายามยื่นขอส่วนแบ่งในอัตราประมาณ 15 ถึง 25 เปอร์เซ็นต์ ทั้งที่ตามกฎหมายแล้วตัวแทนไม่ใช่เจ้าของลิขสิทธิ์ที่แท้จริง
ด้านสมาคมนักเขียน (Authors Guild) ได้ออกมาระบุแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจนว่า หากสิทธิ์ในผลงานถูกคืนสู่ผู้เขียนก่อนวันที่ 10 สิงหาคม 2022 ซึ่งเป็นวันที่เกิดการละเมิด ผู้เขียนควรได้รับเงินเยียวยาเต็มจำนวน 100 เปอร์เซ็นต์ ส่วนในกรณีที่หนังสือยังมีสัญญาผูกพันอยู่ การแบ่งจ่ายตามมาตรฐานทั่วไปจะอยู่ที่สัดส่วน 50 ต่อ 50 ระหว่างผู้เขียนและสำนักพิมพ์
ความสับสนดังกล่าวส่วนหนึ่งเกิดจากกระบวนการจัดการข้อมูลของสำนักพิมพ์ที่ไม่เป็นปัจจุบัน เช่น การไม่ได้คัดชื่อหนังสือที่หมดสัญญาออก1จากฐานข้อมูล ทำให้ระบบของตัวแทนดูแลการจ่ายเงินเยียวยา (Settlement Administrator) สร้างการเรียกร้องโดยอัตโนมัติ ซึ่งส่งผลกระทบต่อสิทธิประโยชน์ที่ผู้เขียนควรจะได้รับอย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วย
เหตุการณ์นี้สะท้อนปัญหาเรื่องสิทธิมนุษยชนทางปัญญาในยุคปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่ผู้สร้างสรรค์ผลงานต้องปกป้องสิทธิ์ของตนเอง ไม่เพียงแต่จากบริษัทเทคโนโลยีผู้พัฒนาโมเดล แต่ยังต้องรักษาสิทธิ์จากคู่ค้าร่วมวงการเมื่อมีเม็ดเงินเยียวยาก้อนใหญ่เข้ามาเกี่ยวข้อง ซึ่งเป็นบทเรียนสำคัญสำหรับวงการครีเอทีฟทั่วโลกรวมถึงประเทศไทย