ไม่แบน AI แต่สร้าง 'สัญญา': อาจารย์ยุโรปชวนนักศึกษาเจรจาหาทางออกร่วมกัน
อาจารย์มหาวิทยาลัยในโปแลนด์เปลี่ยนวิกฤตนักศึกษาใช้ AI ทำงานส่ง ให้เป็นโอกาสในการสร้างข้อตกลงการใช้งานเทคโนโลยีร่วมกันในห้องเรียน
เรื่องราวนี้มาจาก Tomasz Głowacki ผู้ช่วยศาสตราจารย์จาก WSB Merito University Poznań ในโปแลนด์ ซึ่งเล่าประสบการณ์ผ่านคอลัมน์ในวารสาร Science ว่าเขาพบนักศึกษาวิทยาการคอมพิวเตอร์ส่งรายงานที่ตอบคำถามที่เขาไม่ได้ถาม ซึ่งเป็นสัญญาณชัดเจนว่าสร้างขึ้นโดยแชทบอท แทนที่จะลงโทษ Głowacki ซึ่งทำงานเป็นผู้จัดการวิศวกรรมปัญญาประดิษฐ์ด้วย รู้สึกว่าการสั่งแบน AI นั้นย้อนแย้ง เพราะตัวเขาเองก็ใช้เครื่องมือ AI ทุกวัน เขาจึงเลือกแนวทางใหม่ โดยการฉายจอเปล่าในคาบเรียนถัดไปและชวนนักศึกษาทั้งหมดร่วมกันร่าง 'สัญญา AI' (AI contract) ผลลัพธ์คือข้อตกลงที่ขีดเส้นแบ่งชัดเจนระหว่าง 'งานซ้ำซ้อนเชิงกลไก' กับ 'การคิดวิเคราะห์จริง' นักศึกษาสามารถใช้ AI ช่วยค้นคว้าข้อมูลหรืองานที่ต้องทำซ้ำๆ ได้ แต่ห้ามใช้เพื่อหลีกเลี่ยงการคิดวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ (critical analysis) โดยเฉพาะงานออกแบบสถาปัตยกรรมของระบบที่ยังคงต้องมาจากความคิดของมนุษย์ ปัจจุบัน การร่วมสร้างสัญญานี้ได้กลายเป็นมาตรฐานในทุกวิชาที่เขาสอนไปแล้ว
นี่เป็นกรณีศึกษาที่น่าสนใจสำหรับวงการศึกษาไทยซึ่งกำลังเผชิญความท้าทายจาก AI โดยชี้ให้เห็นแนวทางที่สร้างสรรค์กว่าการสั่งห้าม คือการเปิดพื้นที่พูดคุยเพื่อสร้างกติการ่วมกันระหว่างผู้สอนและผู้เรียน