ทันเอไอ

งานวิจัยชี้ปัญญาประดิษฐ์อ้างอิงสถิติผี กว่าครึ่งหาที่มาไม่ได้

รายงานล่าสุดเผย ปัญญาประดิษฐ์ยอดนิยมอ้างอิงตัวเลขสถิติที่ไม่มีงานวิจัยรองรับสูงถึงครึ่งหนึ่ง

รายงานวิจัยจากแทรกเกอร์ รีเสิร์ช (Trakkr Research) ที่เผยแพร่เมื่อปลายเดือนตุลาคม 2026 เปิดเผยผลการศึกษาเรื่อง ซอมบี้สแตทส์ (Zombie stats) ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ที่ปัญญาประดิษฐ์ (AI) นำตัวเลขสถิติต่างๆ มาตอบคำถามด้วยความมั่นใจ แต่กลับไม่มีที่มาที่ไปที่น่าเชื่อถือหรือไม่ปรากฏงานวิจัยต้นฉบับรองรับ

ทีมวิจัยได้ทำการทดสอบด้วยการถามคำถามเชิงตัวเลขจำนวน 200 คำถาม กับระบบปัญญาประดิษฐ์ 5 ตัว ได้แก่ แชทจีพีที (ChatGPT), เพอร์เพล็กซิตี้ (Perplexity), เจมิไน (Gemini), คล็อด (Claude) และกูเกิล เอไอ โอเวอร์วิวส์ (Google AI Overviews) พร้อมทั้งติดตามตรวจสอบแหล่งที่มาของสถิติรวม 1,285 รายการ

ผลปรากฏว่า มีเพียงร้อยละ 40 เท่านั้นที่สามารถสืบกลับไปยังงานวิจัยต้นฉบับที่กล่าวถึงข้อมูลนั้นจริงๆ ขณะที่ร้อยละ 8 สอดคล้องกับแหล่งข้อมูลจริงแต่บริบทหรือตัวเลขมีการเปลี่ยนแปลงไป และร้อยละ 51 ที่เหลือไม่สามารถยืนยันแหล่งที่มาได้ โดยแบ่งเป็นร้อยละ 40 ที่เข้าถึงไม่ได้หรือไม่มียืนยัน และร้อยละ 11 ที่หาที่มาไม่พบเลย

สาเหตุสำคัญมาจากพฤติกรรมของปัญญาประดิษฐ์ที่มักดึงข้อมูลจากแหล่งที่ส่งต่อข้อมูลซ้ำๆ กัน เช่น บล็อกของบริษัท ข่าว หรือบทความรวบรวมสถิติ แทนที่จะดึงข้อมูลจากรายงานวิจัยต้นฉบับโดยตรง ทำให้เกิดวงจรการส่งต่อสถิติลอยๆ ที่ไม่มีหลักฐานยืนยันชัดเจน