Microsoft จับมือสหภาพครูสหรัฐฯ ออกมาตรฐาน AI ในโรงเรียน ห้ามใช้ข้อมูลนักเรียนฝึกโมเดล
Microsoft ร่วมกับสองสหภาพครูประกาศมาตรฐานความปลอดภัยและความเป็นส่วนตัวสำหรับ AI ในสถานศึกษา ซึ่งเปิดทางให้เขตการศึกษานำไปกำหนดเป็นข้อผูกพันในสัญญาได้
Microsoft ทำข้อตกลงร่วมกับ American Federation of Teachers หรือ AFT สหภาพครูขนาดใหญ่อันดับสองของสหรัฐฯ และ United Federation of Teachers หรือ UFT ซึ่งเป็นสหภาพครูในนครนิวยอร์ก เพื่อประกาศใช้ “National AI Safety & Privacy Standard” มาตรฐานระดับประเทศด้านความปลอดภัยและความเป็นส่วนตัวของ AI สำหรับสถานศึกษา
ข้อกำหนดสำคัญคือ บริษัทผู้ให้บริการ AI ต้องไม่นำข้อมูลของนักเรียนหรือบุคลากรทางการศึกษาไปใช้ train โมเดล AI หรือฝึกให้ระบบเรียนรู้เพิ่มเติม และต้องไม่ใช้เทคโนโลยีเพื่อติดตามพฤติกรรมของนักเรียน นอกจากนี้ ระบบ AI จะต้องไม่ตัดสินใจเรื่องสำคัญที่กระทบต่อนักเรียนโดยไม่มีมนุษย์ตรวจสอบ
มาตรฐานยังให้ความสำคัญกับความโปร่งใส โดยกำหนดให้ผู้ปกครองและครูได้รับคำอธิบายอย่างชัดเจนว่า AI ทำงานอย่างไร ใช้ข้อมูลประเภทใด และเข้ามามีบทบาทในกระบวนการทางการศึกษาอย่างไร หลักการนี้มุ่งลดความเสี่ยงที่ระบบอัตโนมัติจะทำงานในลักษณะที่ผู้ได้รับผลกระทบไม่สามารถรับรู้หรือตรวจสอบได้
ข้อกำหนดจะมีผลตั้งแต่วันที่ 1 พฤศจิกายน 2026 เขตการศึกษาในสหรัฐฯ ที่ทำสัญญากับ Microsoft สามารถนำมาตรฐานดังกล่าวไปใส่ไว้ในสัญญาได้ทันที ทำให้เงื่อนไขมีผลผูกพันทางกฎหมาย ไม่ได้เป็นเพียงคำรับรองโดยสมัครใจ หากมีการละเมิด คู่สัญญาสามารถใช้สิทธิทางกฎหมายและฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายได้
ความเคลื่อนไหวนี้เกิดขึ้นหนึ่งสัปดาห์หลังจากระบบโรงเรียนขนาดใหญ่สองแห่งประกาศห้ามใช้ AI ที่ให้บริการแก่นักเรียนโดยตรง สะท้อนความกังวลที่เพิ่มขึ้นเกี่ยวกับการเก็บข้อมูล การติดตามผู้เรียน และการปล่อยให้ระบบอัตโนมัติมีอำนาจตัดสินใจในเรื่องที่อาจส่งผลต่ออนาคตของเด็ก
อย่างไรก็ตาม มาตรฐานนี้เกิดจากข้อตกลงระหว่างบริษัทกับสหภาพครู และการบังคับใช้ในทางปฏิบัติขึ้นอยู่กับการนำข้อกำหนดไปบรรจุในสัญญาของแต่ละเขตการศึกษา จึงยังไม่ใช่กฎหมายกลางที่ครอบคลุมผู้ให้บริการ AI ทุกรายในสหรัฐฯ
ข้อตกลงนี้เป็นตัวอย่างของการเปลี่ยนหลักจริยธรรม AI ให้เป็นเงื่อนไขที่บังคับใช้ได้จริงผ่านสัญญา สำหรับไทย แนวทางเดียวกันอาจใช้เป็นต้นแบบในการจัดซื้อระบบ AI ของโรงเรียน โดยเฉพาะเรื่องข้อมูลเด็ก การตรวจสอบโดยมนุษย์ และสิทธิของผู้ปกครองในการรับรู้