ศาลสูงสุดญี่ปุ่นปิดประตู: AI เป็น 'ผู้ประดิษฐ์' ในสิทธิบัตรไม่ได้
ศาลฎีกาญี่ปุ่นมีคำตัดสินสิ้นสุด ยืนยันว่าภายใต้กฎหมายปัจจุบัน ผู้ประดิษฐ์ในคำขอสิทธิบัตรต้องเป็นมนุษย์เท่านั้น
ศาลฎีกาของญี่ปุ่นปฏิเสธที่จะรับพิจารณาคดีที่เกี่ยวข้องกับการระบุชื่อปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI (Artificial Intelligence) เป็นผู้ประดิษฐ์ในคำขอสิทธิบัตร ส่งผลให้คำตัดสินของศาลชั้นต้นที่ว่า 'ผู้ประดิษฐ์ต้องเป็นบุคคลธรรมดาเท่านั้น' ถือเป็นที่สิ้นสุด คดีดังกล่าวริเริ่มโดยนาย Stephen Thaler นักประดิษฐ์ชาวสหรัฐฯ ที่พยายามยื่นจดสิทธิบัตรในญี่ปุ่นโดยระบุชื่อระบบ AI ของเขาที่ชื่อว่า "DABUS" (Device for the Autonomous Bootstrapping of Unified Sentience - อุปกรณ์สำหรับสร้างสำนึกรู้แบบครบวงจรด้วยตัวเอง) เป็นผู้ประดิษฐ์ แต่ถูกสำนักงานสิทธิบัตรญี่ปุ่น (JPO) ปฏิเสธ การต่อสู้ทางกฎหมายดำเนินผ่านศาลแขวงโตเกียวและศาลทรัพย์สินทางปัญญาสูง ซึ่งทุกศาลมีความเห็นตรงกันว่ากฎหมายสิทธิบัตรฉบับปัจจุบันให้สิทธิ์เฉพาะสิ่งประดิษฐ์ที่สร้างโดยมนุษย์เท่านั้น คำตัดสินสุดท้ายเมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2026 นี้ตอกย้ำว่ากรอบกฎหมายที่มีอยู่ยังไม่ได้ออกแบบมารองรับสถานะของ AI ในฐานะผู้สร้างสรรค์สิ่งประดิษฐ์โดยตรง
คำตัดสินนี้สร้างบรรทัดฐานสำคัญในญี่ปุ่นและสะท้อนแนวทางของอีกหลายประเทศ ซึ่งอาจส่งผลต่อการกำหนดนโยบายด้านนวัตกรรมและทรัพย์สินทางปัญญาของไทยในอนาคตที่เกี่ยวข้องกับ AI